مسجد جامع زنجان


عکس اول مسجد جامع زنجان عکس دوم مسجد جامع زنجان

مسجد و مدرسه جامع زنجان معروف به مسجد سید در قرن سیزدهم هجری قمری (سال 1242) در دوره قاجاریه توسط یکی از پسران فتحعلی شاه قاجار به نام عبدالله میرزا دارا که مرید آیت‌الله سید محمد مجتهد سردانی بود ساخته شد تا مرکز تدریس ، اقامه نماز و مراجعات مردمی این مجتهد زنجانی باشد . خاندان حسینی زنجانی از آن زمان تا کنون تولیت مسجد را به عهده دارند . این مسجد که در قلب بافت قدیمی شهر و در مکان مناسبی از نظر دسترسی قرار گرفته‌ است ، از سمت باختر با بازار قیصریه ، از سمت خاور با کوچه مسجد سید و از سوی شمال با خیابان امام خمینی و سبزه میدان درارتباط است . این مسجد در دوره زندگانی بانی آن به نام‌های مسجد دارا ، مسجد سید ، مسجد سلطانی و مسجد جمعه نیز خوانده می‌شده‌ است . این مجموعه تاریخی که در شمار بزرگ‌ترین و زیباترین مساجد و مدارس دینی زنجان است ، یکی از بناهای ارزشمند ساخته شده براساس طرح مساجد چهار ایوانی می‌باشد . ایوان‌های چهارگانه‌ای که در چهار ضلع مسجد به شکل قرینه قرار گرفته‌اند ، بیش تر از هر چیزی در صحن مسجد ، خودنمایی می‌کند . صحن این مسجد مانند سایر مساجد چهار ایوانی ، به شکل مربع مستطیل است و 48 متر طول و 36 متر عرض دارد .

در گذشته وسط صحن مسجد یک واحد حوضی بوده که گرداگرد آن را به استثنای جلوی حجرات و شبستان‌ها ، باغچه‌های پرگل و گیاه پوشانده بود که بعدها به دلایل نامعقولی از بین رفته‌ است . در ایوان‌های خاوری و باختری 16 حجره به طور قرینه و در جبهه شمالی نیز ۶ واحد حجره جهت طلاب علوم دینی قرار ساخته شده‌ است . در سطوح ایوان‌های شمالی و جنوبی تزییناتی مانند خط بنایی ، کاشی معقلی و نگاره‌های گیاهی با تکنیک کاشی هفت رنگ ، به سبک هنری دوره قاجار و بیش تر با استفاده از رنگ‌های سیاه و زرد به چشم می‌خورد . شبستان گنبد دار فضایی به عرض 7٫90 متر و طول 8٫۵0 متراست که بدون واسطه در پشت ایوان جنوبی قرار گرفته و از جهت باختری و خاوری با شبستان‌های طرفین و از طرف شمالی با ایوان جنوبی در ارتباط است . بر فراز این شبستان ، گنبد عظیمی بر جرزهای سنگین به ضخامت 20٫30 متر استوار گردیده‌ است . گنبد این مسجد که از نوع دو جداره بوده و با کاشی‌های فیروزه‌ای پوشانده شده ، از گنبدهایی است که بدون گوشواره و ترنبه بر روی جرزهای چهارگانه ضخیم نشسته‌ است . سوره مبارکه الدهر با خط ثلث بر روی این گنبد نقش بسته و بر زیبایی آن افزوده‌ است . در نوک بنای گنبد ، علامتی از برنز به شکل گوی وجود دارد .

کتابخانه حسینی در طبقه فوقانی این مسجد قرار دارد .